Zoute landbouw

De meeste landbouwgewassen zijn gevoelig voor zout. Dit geldt vooral voor bloembollen en snijbloemen en in iets mindere mate voor aardappelen en snijmais. Ook boomkwekerijgewassen zijn kwetsbaar. Gras, granen, suikerbieten en koolzaad blijken nog het meest bestendig te zijn tegen hoge chloridegehaltes in de grond.

Internationaal

Wereldwijd treden verzoutingsproblemen op. Vooral in India, Pakistan, Irak, Egypte (Nijldelta), Australië, Mexico en Peru. Het gaat hier vooral om irrigatiegebieden. Verzilting ontstaat daar door neerslag van zouten tijdens verdamping van irrigatie-water. Ook zoet water bevat immers zouten. Tenminste 20% van de irrigatiegebieden heeft momenteel te kampen met bodemverzilting. In de toekomst zal dit percentage toenemen. Dit is een groot probleem, want ongeveer 30% van de wereldlandbouwproductie is afkomstig uit irrigatiegebieden. In toenemende mate wordt wereldwijd geëxperimenteerd met zoute landbouw. Door middel van veredeling en teelt van zouttolerante gewassen. Ook wordt onderzoek gedaan naar het gebruik van zoutminnende gewassen, ook wel halofyten genoemd. Hiervan zijn er ca. 2600 bekend, waarvan we nog maar klein deel van weten te benutten, niet alleen als voedsel, maar ook als medicijn, bio-brandstof of bodemverbeteraar.

Zoute teelt in Nederland

In Nederland wordt op kleine schaal al geëxperimenteerd met zoute teelt. Vooral met gewassen als zeekraal en lamsoren. Deze planten komen van oudsher al voor op schorren en slikken in het Nederlandse kustgebied. Zeeaster, ook wel lamsoor genoemd, gold vroeger als voedsel voor de armen, maar wordt nu beschouwd als een delicatesse. Ook zeekraal wordt vooral in Zeeland al eeuwenlang gegeten. Dit zijn zoutminnende gewassen, die zich van nature vestigen op plekken waar zout in de grond zit. Ook zouttolerante graangewassen als spelt en emmer werden vele eeuwen terug al door Friese en Zeeuwse boeren geteeld op gronden die regelmatig blank stonden met zeewater. De populariteit van spelt neemt tegenwoordig weer toe. Dat heeft te maken met de verteerbaarheid van dit graan. Zo bevat speltbrood 39 minder allergenen dan tarwebrood. De plantresten van spelt vormen bovendien een goede grondstof voor de productie van biogas. Ook asperges en venkel kunnen van nature al enigszins tegen zout. Ze werden oorspronkelijk geteeld achter de zandduinen.

Zeeuwse tong

Ook zeevis kan op het land worden gekweekt. In het Zeeuwse Colijnsplaat bevinden zich op het land vijvers voor het kweken van Zeeuwse tong. Het gaat hier om een proefproject dat van 2010 tot 2015 duurt. De tong wordt in zoutwater vijvers gekweekt, en tot nog toe zijn de resultaten veelbelovend. Wat niemand had verwacht is dat de tweejarige tong zich in de vijvers voortplant, terwijl wilde tong dat doorgaans op latere leeftijd doet. Dit betekent dat de tong zich op zijn gemak voelt in de kweekvijvers.

Bijzonder is ook de gesloten kringloop. Naast tong worden er ook zagers, schelpdieren en algen gekweekt. Deze teelten zijn aan elkaar geschakeld. Met de mest van de tong worden algen gekweekt. Deze algen vormen voedsel voor de zagers en schelpdieren. De zagers worden deels aan de tong gevoerd, deels worden ze verwerkt tot visvoer.

Tested on Texel

Zilt Proefbedrijf Tested on Texel doet sinds 2010 onderzoek naar de zouttolerantie van bestaande, gangbare landbouwgewassen, zoals aardappelen, gerst en biet. Hierbij worden de gewassen in koude grond geteeld. Dit leidde in 2011 al tot de oogst van twee zouttolerante aardappelrassen, die overigens helemaal niet zout blijken te smaken. Tijdens de groei hoopt het zout zich namelijk op in de bladeren van de plant en niet in de aardappelen zelf. Naast aardappelen worden door het Zilt Proefbedrijf ook zoutresistente ‘nieuwe’ groenten geteeld en vermarkt, zoals strandbiet en zilte rucola.