Oosterschelde Open! de ontstaansgeschiedenis van de stormvloedkering

De Watersnoodramp van 1953 vormde de aanleiding voor het Deltaplan. Door afdamming van de zeearmen tussen de Nieuwe Weg en de Westerschelde zouden de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden voortaan afdoende tegen overstroming beschermd worden. De dijken langs de Nieuwe Waterweg en de Westerschelde werden verhoogd. Er werden dammen en waterkeringen gebouwd. Door de deltawerken werd de kustlijn met 700 km verkort. (foto: Beeldarchief Rijkswaterstaat)

'Oosterschelde Open'

Oorspronkelijk zou ook de Oosterschelde volledig worden afgedamd. Reden tot het in leven roepen van de actiegroep “Oosterschelde Open”. Een volledig afgesloten Oosterschelde zou aldaar tot de ondergang van de zoutwatervisserij en de schaal- en schelpdierculturen leiden. Zeezeilers zouden hun inwaarts gelegen thuishavens (Veere en Zierikzee) niet meer kunnen gebruiken.De milieuorganisaties vreesden dat de Oosterschelde bij afsluiting een dood water zou worden. Vandaar dat vissers, milieuactivisten en watersporters zich hard maakten voor een open Oosterschelde. Uiteindelijk werd, bij wijze van compromis, in 1976 besloten om een stormvloedkering aan te leggen in de vorm van een pijlerdam. Hierdoor werd het getij in de Oosterschelde grotendeels gehandhaafd. Dit was ten gunste van het milieu, maar ging ten koste van landbouwgebied, want door de verbinding met open zee bleef de Oosterschelde zout. (foto: Beeldarchief Rijkswaterstaat)

'Hier gaan over het tij: de maan, de wind en wij'

Aldus luidt de tekst op de gedenksteen die op Neeltje Jans is aangebracht. De instroom van zout water en de getijden in de Oosterschelde bleven behouden, maar werden wel aan banden gelegd. De oosterscheldekering bestaat uit 65 betonnen pijlers, waartussen stalen schuiven zijn bevestigd. Deze schuiven kunnen bij storm en hoog water omlaag kunnen zakken om het zeewater tegen te houden. De pijlers zijn op matten geplaatst, om verschuiving ten opzichte van de zeebodem te voorkomen. Vóór het aanbrengen van de matten werd de zeebodem plaatselijk verdicht door palen de grond in te trillen en vervolgens weer terug te trekken. Naast een record aantal manuren vergde de stormvloedkering een immense hoeveelheid bouwmateriaal: 750.000 m3 beton, 175 miljoen kilo staal, 4,5 miljoen m2 betonblokkenmatten, 1miljoen m2 funderingsmatten gevuld met zand, kif en grind, 5 miljard kilo stortsteen (genoemde aantallen zijn afkomstig uit: “De kering: over de bouwers van de stormvloedkering Oosterschelde” door A. van Heezink) In totaal hebben de Oosterscheldewerken 8 miljard gulden gekost (3,5 miljard euro) (foto: Beeldarchief Rijkswaterstaat)

Zeeland is veilig

'De stormvloedkering is gesloten. De Deltawerken zijn voltooid. Zeeland is veilig'. Dat waren de woorden van Koningin Beatrix bij de opening van de Deltawerken op 4 oktober 1986. De stormvloedkering sluit automatisch bij een waterpeil vanaf 3 meter boven NAP. In de praktijk komt dat maar zelden voor. De kering is 24 keer vanwege veiligheid gesloten. De laatste keer was 9 november 2007. Door het Deltaplan werd de kans op een overstroming teruggebracht tot eens in de 4000 jaar. Bovendien zou de stormvloedkering de komende tweehonderd jaar niet aan vervanging toe zijn. Inmiddels is deze prognose echter aangepast tot slechts 50 jaar. Belangrijkste veroorzaker is het broeikaseffect. Hierdoor blijkt de zeespiegel sneller te stijgen dan oorspronkelijk verwacht. (foto: Harry van Reeken / Beeldarchief Rijkswaterstaat)