Voorlezen of vertellen?

Het staat buiten kijf dat voorlezen de taalontwikkeling van kinderen bevordert. Het voorlezen van verhalen zorgt voor het leren van nieuwe woorden en het versterkt de zinsbouw. Alleen met een voldoende basiswoordenschat en vaardigheden voor zinsbouw kunnen kinderen hun narratieve talenten ontwikkelen. Diverse onderzoeken bevestigen dat. Narratieve vaardigheden zijn weer belangrijk voor het begrijpend lezen en schrijven. Kortom als ouders hun kinderen voorlezen dan vergroot dat de onderwijskansen.

Wat als je niet kunt voorlezen?
Wat doe je als ouders niet kunnen lezen omdat ze analfabeet zijn of laaggeletterd? En wat als er geen boeken voor handen zijn omdat sprake is van een moedertaal die in Nederland weinig courant is? Zijn de kinderen van deze ouders dan bij voorbaat gedoemd om een onderwijsachterstand op te lopen? Nee! Voorlezen en vertellen hebben een vergelijkbaar effect op de narratieve ontwikkeling van kinderen. (1) Met verhalen vertellen, al dan niet ondersteund door concrete materialen, plaatjes, spelletjes, geluiden of filmbeelden, kunnen ook nieuwe woorden, complexe zinnen en modellen van conversatie worden aangereikt. Dat werkt even goed als voorlezen.

Vertellen als alternatief voor voorlezen
Een verteller ordent, net als een schrijver, de informatie op een logische manier. (2) Een verteller maakt ook, net als een voorlezer, duidelijk dat er verband is tussen de gebeurtenissen van een verhaal. Vertellen is een met voorlezen vergelijkbare leesbevorderende activiteit, omdat het liefde voor verhalen overbrengt en een zelfde impuls voor de taalontwikkeling biedt als voorlezen. Beiden trainen bovendien de concentratie en luistergerichtheid. Maar bovenal is zowel vertellen als voorlezen een vorm van aandacht geven aan het kind en een veilige intieme sfeer van samenzijn scheppen. De magie van voorlezen en vertellen ligt zowel in het verhaal zelf als in het moment.

Thuis verhalen vertellen
Alle ouders kunnen daarom, ongeacht de moedertaal of de vaardigheid om te kunnen lezen en schrijven, hun kinderen onderwijskansen bieden. Daarvoor hoeven ze ook niet noodzakelijkerwijs geletterd te zijn. Het zou heel wat ontspanning geven in gezinnen als het onderwijs ouders zou aanraden om hun kind leuke verhalen te vertellen. Een ontspannen sfeer thuis levert voor het scheppen van onderwijskansen meer op dan onzekerheid van ouders. Om ouders enthousiast te maken voor vertellen en hen te laten ontdekken hoe dat thuis kan, kunnen professionals die met ouders van jonge kinderen werken gebruik maken van “TOLK 2 vertel het aan je kind!”. (3) De werkwijze is gemaakt in samenwerking met de Stichting Lezen en genomineerd voor de alfabetiseringsprijs. Meer weten? Kijk op www.tolkinfo.nl.

Dorine Verheijden-Lels is directeur bij KLIK-onderwijsondersteuning. KLIK biedt ondersteuning bij taalstimulering aan ouders en professionals. Een van de programma's die zij aanbieden is TOLK praten met je kind!

Bronnen
(1) The promise of multimedia stories for kindergarten children at-risk, Verhallen, M.J.A.J., A.G. Bus & M.T. de Jong, Journal of Educational Pscyhology 98, 410-419 2006
(2) Assessing the pragmatic abilities of children: part I organizational framework and assessment parameters, Roth, F.P. & N.J. Spekman, Journal of Speech and Hearing Disorders 49, 2-11 1984
(3) www.tolkinfo.nl

Meer lezen?
Lezen in het basisonderwijs: Een inventarisatie van empirisch onderzoek naar begrijpend lezen, leesbevordering en fictie, Helge Bonset en Mariëtte Hoogeveen, SLO 2009

Storytelling as a Constructivist Model for Developing Language and Literacy, Barbara C. Palmer, Shelley J. Harshbarger, Cindy A. Koch in Journal of Poetry Therapy Volume 14, issue 4 2001

Opportunities of early literacy development: Evidence for home and school support, Judith Stoep, PhD Thesis 2008

Door Dorine Verheijden-Zels – KLIK-onderwijsondersteuning