Voorlezen en Nederlands als tweede taal

Mensen die in Nederland komen wonen moeten onze taal leren. Daarnaast krijgen ze te maken met een cultuuromslag. Ze moeten onze attitudes en gewoontes leren kennen en ook wennen aan onze taalcultuur. De grootte van deze omslag is natuurlijk afhankelijk van de cultuur en de situatie waar ze vandaan komen. Zeker als zij – naast de nieuwe taal – ook nog moeten leren lezen en schrijven kan voorlezen aan je kind een grote stap zijn.

Een opiniestuk door Merel Zeij – Docent NT-2

Nederlands leren als tweede taal

Taal speelt in ons land en werelddeel een zeer belangrijke rol. Informatieverstrekking en communicatie op straat, winkels, televisie, computer en telefoon zijn geschreven teksten. Er komt steeds minder gesproken woord aan te pas. In je moederland kon je je als analfabeet of laaggeletterde nog wel redelijk redden. In Nederland ben je welhaast gehandicapt. Een groep mensen leert hier Nederlands als tweede taal, maar leert hier wel voor het eerst lezen en schrijven. Veelal dankbare mensen die, hun angst en schaamte opzij zettend, een wereld voor zich zien opengaan. Een wereld die voor hen tot die tijd niet toegankelijk was. In mijn werk heb ik te maken met volwassenen die de Nederlandse taal willen leren. Een deel daarvan kan nog niet lezen en schrijven.

Een voorleescultuur?
We zouden erg graag zien dat er voorgelezen gaat worden hier in Nederland. Daar zitten wel een aantal haken en ogen aan. Voorlezen wordt niet in alle culturen als waardevol en belangrijk beschouwd. De vraag rijst of vader en moeder zelf goed hebben leren lezen, of er überhaupt boeken voorhanden waren om voor te lezen en of er belangstelling is voor het geschreven woord in het algemeen. In sommige gezinnen is het contact met kinderen niet intiem genoeg om hen bij zich te nemen en samen een boek te lezen. Ook hier is dus weer sprake van een cultuurverschil.

Voorlezen in je tweede taal
Als beginnend lezer met je kind(eren) naar de bibliotheek gaan, een boek uitzoeken en samen gaan lezen is een grote stap. Of dit werkelijk succesvol is hangt in grote mate samen met het enthousiasme van de ouder. Als er sprake is van faalangst of schaamte kan de drempel al snel te hoog blijken. Ik heb prachtige verhalen gehoord van een moeder die, trots en blij om te mogen leren lezen, haar kinderen voorlas uit Nederlandse kinderboeken. 'Ik las, maar begreep, vooral in het begin vaak niet wat ik las. En misschien mijn kinderen ook niet, maar het was gewoon fijn en we deden het samen. Je leert toch van het ritme van de taal, de woorden. Later leerden de kinderen lezen op school, maar het voorlezen bleef. Het waren gewoon warme momenten.'

De rol van ouder en kind
Ik hoor vaak van ouders: Je groeit met je kinderen mee in taalniveau en dan komt het moment. Ze zijn je voorbij... Voorlezen aan je kinderen terwijl je zelf de taal niet geheel machtig bent, leidt tot een situatie waarbij het voelt alsof de rollen omgedraaid zijn. In het algemeen is dit wanneer kinderen rond de 9 à 10 jaar zijn. De voorleessituatie wordt anders, de magie, de verbinding die gevoeld wordt, is ook anders. De volwassene leert dan de juiste uitspraak van het kind, de betekenis van een woord of zin. Een ouder probeerde dit voor te zijn door het boek voor te bereiden en zonder kinderen te oefenen. Dit gaf meer zekerheid, maar die momenten van hulpvraag en correctie van je kind komen toch.

De magie van voorlezen vasthouden
Openstellen in kwetsbaarheid is hier aan de orde. In het leren van een andere taal sowieso, maar bij het leren van je kinderen hebben ouders vaak het gevoel dat de gezagsverhouding even wegvalt.Vaak haken ouders af om deze reden en dat is jammer. Gebruik maken van de kennis van je kinderen en hierin ook je dankbaarheid tonen verbindt op een andere manier. De magie van het voorlezen, het samen beleven van de schoonheid van het boek, het verhaal, het verbindende van het woord ook al is het niet je moedertaal, dat is het waard om door te zetten.