Morele ontwikkeling

Morele ontwikkeling is onderdeel van de cognitieve ontwikkeling. Welke ontwikkelingsfasen doorlopen kinderen? Hoe verhouden de fasen zich tot de morele ontwikkeling? Kennis over de stadia draagt bij aan bewust opvoeden.

Moraal, ethiek en empathie
Onderzoek naar cognitieve ontwikkeling is lastig, omdat moraal niet gemakkelijk eenduidig te definiƫren is. Moraal, ethiek en empathie zijn drie begrippen die je in bijna alle onderzoekspublicaties over morele ontwikkeling en opvoeding tegenkomt:
Moraal: principes betreffende het verschil tussen goed en kwaad
Ethiek: een tak van de filosofie, waarbij de normen en waarden van groepen mensen worden bestudeerd. Het bestuderen van moraliteit is hier een onderdeel van.
Empathie: inlevingsvermogen. Voor het moreel gedrag erg van belang. Als iemand niet in staat is zich in andermans sociale perspectief te verplaatsen, zal hij ook niet de neiging hebben bepaald immoreel gedrag te onderdrukken.

De definities zijn van belang om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van moraal.

Ontwikkelingsfasen van kinderen
Stadia morele ontwikkeling

Met zijn vier stadia van morele ontwikkeling borduurde ontwikkelingspsycholoog Kohlberg voort op de theorie van Piaget. De stadia zijn:

  1. Redeneren vanuit eenzijdigheid en concrete gevolgen.
  2. Bevredigen van eigen behoeften en belangen.
  3. Empathisch redeneren en redeneren vanuit ideale wederkerigheid.
  4. Redeneren vanuit sociaal systeem perspectief en fundamenteel waarderen.

In een Engelstalige publicatie staat een uitgebreide beschrijving van de stadia. Het is onjuist om aan te nemen dat elk kind de stadia op dezelfde wijze doorloopt. Elk kind is anders, elke opvoeding is anders. De ontwikkelingsstadia zijn een handreiking voor professionals die meer willen weten over morele opvoeding.

Door: Saskia Dellevoet, webmaster en -redacteur Opvoeding en onderwijs | MediaCoach - 28 november 2010 [Update april 2016]