De weg naar passend onderwijs

Per 1 augustus 2014 verandert er veel voor het onderwijs. Op die datum gaat de Wet Passend Onderwijs van kracht. Maar wat is het verschil met de huidige situatie? En wat verandert er voor wie?

De situatie nu
In 2003 werd de leerling gebonden financiering (het rugzakje) ingevoerd. Scholen krijgen extra budget voor een leerling die extra zorg en ondersteuning nodig heeft om in het reguliere onderwijs mee te komen. De school kan hiermee begeleiding voor leerkrachten en de leerling, of bijvoorbeeld extra lesmateriaal mee bekostigen. Op dit moment is de hoogte van dit budget nog gekoppeld aan de leerling die de extra ondersteuning nodig heeft. Dit gaat per 1 augustus 2014 veranderen. Het speciaal onderwijs blijft gewoon bestaan. Uitgangspunt van Passend Onderwijs is “regulier als het kan, speciaal als het moet”.

Wat is passend onderwijs? 
Scholen krijgen een zorgplicht. Zij zijn vanaf 1 augustus verantwoordelijk voor het vinden van een passende plek voor elke leerling. Tot nu toe lag die taak bij de ouders. Om dit te realiseren werken scholen samen in regionaal verband. In het PO en VO worden ongeveer 75 samenwerkingsverbanden opgezet. Het regulier onderwijs en het speciaal onderwijs werken hier in samen. Elke school stelt een schoolondersteuningsprofiel op. Hierin wordt vastgelegd welke ondersteuning een school kan bieden. Binnen een samenwerkingsverband is het noodzakelijk dat alle profielen samen ondersteuning kunnen bieden aan alle mogelijke zorgleerlingen. Als een leerling met een zorgvraag zich aanmeldt bij school A, dan kan school A binnen het samenwerkingsverband op zoek naar de beste plek voor deze leerling. Dat kan dus ook school B zijn.

Wat betekent passend onderwijs voor leerlingen en hun ouders?
Als een leerling met een zorgvraag aangemeld wordt door zijn ouders, zoekt de school een plek voor hem op een school waar het schoolondersteuningsprofiel overeenkomt met de zorgvraag. De school stelt een ontwikkelingsperspectief op voor de leerling. Hierin wordt vastgelegd wat de leerdoelen voor deze leerling zijn. De school werkt hiervoor nauw samen met de ouders. Het ontwikkelingsperspectief neemt de plaats in van het handelingsplan dat nu nog gebruikt wordt.

Wat betekent passend onderwijs voor leerkrachten?
Een rondvraag onder leerkrachten leert dat hun grootste zorg de differentiatie in de klas is. Zij bieden lesstof al op verschillende niveaus aan en proberen elk kind zo goed mogelijk te begeleiden. De groei van de klassen in de afgelopen paar jaar zorgt daarin voor een extra uitdaging. Veel leerkrachten hebben nu al het gevoel dat zij niet elk kind de ondersteuning kunnen bieden die het nodig heeft.

Met de invoering van passend onderwijs, en daarmee de rentree van een aantal zorgleerlingen in het reguliere onderwijs, wordt gevreesd voor een overmaat aan differentiatie. Elke leerling heeft recht op goed onderwijs, zowel een snelle leerling als een zwakkere leerling en al die leerlingen daartussen. Leerkrachten zijn bang dat zij door de samenstelling van de klas geen van deze groepen meer de ondersteuning kunnen bieden die zij nodig hebben. Zij zullen in deze aanloop naar passend onderwijs, maar ook zeker daarna, meer ruimte moeten krijgen om zichzelf te ontwikkelen om toegerust te zijn voor deze veranderingen.

Meer informatie
Er wordt veel geschreven over passend onderwijs. De volgende boeken bieden toegankelijke informatie en praktische handvaten voor leerkrachten, schoolteams, begeleiders en ouders:

Verder is er op internet natuurlijk veel informatie te vinden. Wilt u meer weten, bezoek dan eens een van de volgende websites:

Door Miriam van den Beemt – redacteur Digitale Etalage Opvoeding en Onderwijs
Foto CC BES Photos