Kinderen en muziek: Recente onderzoeken

Hoe muziek luisteren en muziek maken ons brein en ons gedrag beïnvloedt is een dankbaar onderwerp voor wetenschappers. In dit artikel licht ik een paar van de meest recente onderzoeken naar het effect van muziek op kinderen uit.

Music Education and the Brain: What Does It Take to Make a Change? (Update: Applications of Research in Music Education, mei 2015) 

Neurowetenschappers proberen al meer dan twintig jaar te begrijpen hoe muziek emoties beïnvloedt en de ontwikkeling van de hersenen verandert. Veel van dit onderzoek is gebaseerd op een model dat de hersenfuncties van musici en niet-musici vergelijkt. Uit dit onderzoek blijkt dat er veel voordelen zitten aan het volgen van muziekonderwijs, waaronder verbeteringen van het geheugen, taalverwerving en in de plasticiteit van het brein.

Deze bevindingen geven een eerste bewezen argument vóór muziekonderwijs voor elk kind. Er is nog wel meer onderzoek nodig om aan te tonen wat de optimale invulling van dat muziekonderwijs is. Dit artikel onderzoekt wat een muzikant definieert en geeft suggesties om deze criteria in te zetten voor specifieke ontwikkelingen binnen het muziekonderwijs.

 

The effect of background Music on bullying: a pilot study (Children & Schools, april 2013)
De onderzoekers voerden hun experiment uit op een Israëlische basisschool. 56 leerlingen van de zesde klas werden op drie opeenvolgende dagen tijdens de lunchpauze geobserveerd. Daarna vulden zij een vragenlijst in over pesten en gepest worden. Dit deden zij drie weken op een rij. In de tweede week speelde er rustgevende muziek (The Spirit of Yoga) op de achtergrond tijdens de lunchpauze, de andere twee weken speelde er geen muziek.

De resultaten waren opmerkelijk. Tijdens de tweede week was een significante afname te zien van directe en indirecte vormen van pesten. Ook voelden de kinderen zich rustiger en genoten meer van de lunchpauze. In de derde week werd dit weer minder, maar steeg niet naar het niveau van de eerste week.

Music to Reduce Pain and Distress in the Pediatric Emergency Department (JAMA Pediatrics, september 2013)
Uit een onderzoek van de University of Alberta blijkt dat kinderen die naar muziek luisteren tijdens het aanbrengen van een infuus, minder last ondervinden van deze handeling. Medische handelingen kunnen veel pijn en angst veroorzaken bij kinderen. Deze angst kan negatieve gevolgen hebben. De muziek werkt als een vorm van afleiding die de pijn en de angst deels wegneemt.

De kinderen die muziek hoorden tijdens het aanleggen van het infuus ervoeren minder pijn. Ook waren ze minder verdrietig en waren hun ouders meer tevreden met de zorg door de verpleegkundigen. De onderzoekers plannen een vervolgonderzoek om te zien of muziek ook een positief effect heeft bij andere (pijnlijke) medische handelingen.

Twelve Months of Active Musical Training in 8- to 10-Year-Old Children Enhances the Preattentive Processing of Syllabic Duration and Voice Onset Time (Cerebral Cortex, december 2012)
Uit eerder onderzoek was al bekend dat muziekles een positief effect heeft op de taalvaardigheid. Onderzoekers van de Universiteit van Marseille voerden een longitudinaal onderzoek uit. Kinderen zonder muzikale achtergrond werden in twee groepen verdeeld. De ene groep volgde een jaar lang schilderlessen, de andere groep muzieklessen. Op drie momenten werden de groepen getest: voorafgaand aan de lessen, na zes maanden en na twaalf maanden. Er waren geen significante verschillen tussen de twee groepen voor de start van de lessen.

Na twaalf maanden scoorden de leerlingen die muzieklessen hadden gevolgd significant beter op het automatisch verwerken van lettergrepen dan de leerlingen die schilderles volgden. Deze resultaten wijzen op neuroplasticiteit van de hersenen (de verandering die optreedt in de hersenen als men iets leert of ervaart). Muzieklessen hebben meer invloed op de vooruitgang dan aangeboren aanleg. Maar belangrijker nog: het volgen van muziekles heeft een positief effect op het taalbegrip en de ontwikkeling van het begrip van de klankstructuur van een woord (fonologische representatie). Met dit onderzoek worden nieuwe manieren voor remedial teaching aan kinderen met taalproblemen.

Door Miriam van den Beemt – redacteur digitale etalage Opvoeding en Onderwijs. Augustus 2015