Informatie in balans

Internet is leuk en je kunt er ook verdwalen. Meestal is dat geen probleem maar wat doe je als het dat wel wordt? Hoe ga je om met de overdaad aan informatie? Tips voor een gezonder leven!

Ontwikkeling mens en media in 24 uur
In het boek Beeldcultuur (Van Driel, 2004, p30) is opgenomen de tabel ‘Tijdstippen waarop nieuwe media hun intrede doen als we de ontwikkeling van de mens stellen op 24 uur’. Een mooie visualisatie over de snelheid van ontwikkelingen van media: van gesproken woord naar schrift naar radio en televisie naar internet. De mens is op 00.00.00 geboren, spraak was er op de 4e minuut en digitale media deden hun intrede om 23:59:59. Wij bevinden ons in het heden op 24:00:00.

Door de snelle ontwikkeling spreken we van een media-explosie. Die kenmerkt zich onder meer door een enorme groei in communicatiemiddelen en -aanbod (Van Wijk, 2011, p11). Gevolg: informatie-overload. Deze term is vooral bekend geworden door Tofflet: ‘It refers to the difficulty a person can have understanding an issue and making decisions that can be caused by the presence of too much information’.Is er teveel informatie of hebben we problemen met het selecteren van de informatie die we zoeken? Wat het antwoord ook is, het wordt steeds lastiger te vinden wat je zoekt. Dat komt niet alleen omdat er veel is, verstopt over het hele world wide web maar ook doordat de doelen en de kwaliteit van mediaboodschappen niet altijd helder zijn. Ook consumeren we veel informatie die we helemaal niet nodig hebben.

Gezond informatiedieet
Het boek Infominderen (Johnson, 2012) benadert problemen met overdaad aan informatie vanuit de gezondheidshoek. Hij vergelijkt infobesitas met obesitas. Zoals je bij voeding junkfood hebt, heb je bij informatie junkinformatie. En net als bij voeding is teveel junk ongezond. Gezond omgaan met informatie betekent kritisch en bewust consumeren. Het gaat niet zozeer om de hoeveelheid maar om de kwaliteit van informatie die je consumeert.

Hoe pak je dat aan?

  • Breng je informatiegedrag in kaart. Als je de voedingspiramide of de schijf van 5 erbij pakt en je vertaalt dat naar informatie, hoe zou jouw schijf er dan uitzien? Door je informatieopname in kaart te brengen, wordt je bewust van je gebruik. Je start bijvoorbeeld met het bijhouden van een informatiedagboek dat je vertaalt naar een infodiagram. Om je digitale gedrag in kaart te brengen is een handige PC tool beschikbaar: Rescue Time
  • Terug naar de bron. Consumeer geen geraffineerde informatie maar ga terug naar de oorspronkelijke bron. Voorbeeld: alle zenders en kranten maken gebruik van ANP berichten. Om het bericht heen giet iedereen zijn eigen sausje. Dat sausje is als het ware het eigen verhaal en de kern, het ANP bericht zelf, is vaak nog maar een bijzaak. Terug naar de bron dus … 
  • Installeer een Ad Blocker. Reclame, advertenties zijn afleiders. Ook al zien we ze niet altijd bewust, ze manipuleren ons wel. Heb je daar last van? Dan kan je daar zelf wat aan doen. Bijvoorbeeld adblockplus installeren in je browser. Het is een filter die alle reclame tegenhoudt in je mail, in google zoeken, zelfs YouTube filmpjes zijn reclamevrij. Als je een filter plaatst, houdt dat natuurlijk niet in dat er geen reclame meer is: je ziet de reclame alleen niet meer. Maar je browser wordt er wel rustiger van voor het oog en hierdoor heb je minder afleidingen.
  • Zorg dat je informatievaardig bent. Wat informatievaardigheden zijn, is niet in een korte alinea uit te leggen. Broekhorst (2004, p78) definieert informatievaardigheden als een dynamisch proces waarbij verschillende competenties een rol spelen, bijvoorbeeld onderkennen van de informatiebehoefte, formuleren van een informatievraag. Voor het onderwijs is de probleembenadering van informatievaardigheden de meest gebruikte: je hebt een informatievraag (je probleem) en daarop wil je een antwoord. Het is een proces dat bestaat uit 5 of 6 stappen. Stap 1 bij complexe informatievragen, is het opstellen van een plan van aanpak. Hiermee voorkom je problemen bij de fasen die daarop volgen, zoals verkeerde zoektermen en verkeerde (deel)vragen formuleren.
    Voor het basisonderwijs is er het Suc6 model (Den Hollander,2010); voor studenten hoger onderwijs is er het 5 stappenmodel (Gruwel-Brand & Wopereis, 2010). Beide modellen lijken gebaseerd op de Big6

Of je onderwijs-/ opvoedprofessional bent of niet, IEDEREEN heeft een gezond informatiedieet nodig. Dus: aan de slag met bewust en kritisch persoonlijk informatiemanagement (voor zover je dat nog niet doet)!

Herken je het gevoel van dit nummer? Ga dan aan de slag met de tips!

Literatuur

  • Van Driel, H. (Ed.). (2004). Beeldcultuur - De communicatiepraktijk, Amsterdam: Boom
  • Van Wijk, K. (2011). De media-explosie - Trends en issues in massacommunicatie, Den Haag: Academic Service.
  • Johnson, C.A. (2012). Infominderen - Bewuste informatieconsumptie in een tijd van overvloed, Houten: Zwerk.
  • Den Hollander, P. (2010). Goochelen met informatievaardigheden - Een didactische aanpak, Bussum: Coutinho.  
  • Gruwel-Brand, S., & Wopereis, I. (2010). Word informatievaardig! Digitale informatie selecteren, beoordelen en verwerken, Groningen/Houten, Noordhoff Uitgevers
  • Boekhorst, A., Kwast, I. & Wevers, D. Informatievaardigheden, Utrecht: Uitgeverij Lemma

Al deze boeken zijn te leen via uw bibliotheek!

Internetbronnen

Door: Saskia Dellevoet – MediaCoach & Mindful coach, 1 februari 2013