Zanger, danser en acteur

Het pad van een musicalster gaat niet over rozen. Van auditie tot plankenkoorts en van groepschoreografie tot tapdans, alle moeilijkheden moeten het hoofd geboden worden. Lees hier hoe je hiermee om moet gaan.

 

 

Plankenkoorts

Voordat je het toneel opgaat moet je helemaal worden voorbereid, in het pak gehesen, geschminkt en van allerlei apparatuur voorzien. Als je daarna in de coulissen staat komt de plankenkoorts opzetten. De ene artiest heeft hier nooit last van, de ander komt er nooit van af. Ook de groten kunnen er last van hebben. Toch is er wel iets te doen aan die angst, licht in het hoofd, raar gevoel in de buik en misselijkheid. Psychotherapeut en voormalig altviolist van het Koninklijk Concertgebouworkest Rob Faltin beschrijft in zijn boek Plankenkoorts vijf verschillende soorten:

  • Trauma-
  • Sociale
  • Paniek-
  • Dwang-
  • Piekerplankenkoorts

Plankenkoorts is een vorm van faalangst waar veel tegen te doen is. Daarbij is het van belang om te weten waar die angst vandaan komt. Rob Faltin geeft per soort faalangst verschillende oefeningen om er van af te komen. Met extra tips om gezond te leven, sombere gevoelens te tackelen en een terugval te voorkomen.

Plankenkoorts : overwin je angst voor optredens, presentaties, lezingen en praatjes / Rob Faltin. – Amsterdam : Hogrefe, cop. 2011. – ISBN 978-90-79729-36-4

Audities

Audities worden niet alleen gegeven bij theaterproducties maar kunnen ook een onderdeel zijn bij het selectieproces voor theateronderwijs of zelfs bij cursussen hiervoor. In het boek Rock the audition van Sheri Sanders wordt precies uitgelegd waar je op moet letten en hoe je een goede auditie neerzet. Zij leert je:

  • Liedjes te kiezen die ruimte hebben om een verhaal neer te zetten
  • Het belang van het eventueel zelf aanpassen van een nummer en het bespreken met je
    begeleider hoe je het aanpakt
  • Ervoor te zorgen dat je de kern van de musical pakt waarvoor je auditie doet
  • De verschillende zangstijlen te kennen en begrijpen en de ontwikkeling ervan
  • Het lied te acteren

Verder zorg je er natuurlijk voor dat je het lied goed uit je hoofd kent, dat je uitgerust bent, dat je op tijd bent op de plek van de audities, enzovoorts. In het boekje Straight fright schrijft Kato Havas: hoe slecht je auditie ook is laat aan het eind van je auditie niets blijken en doe alsof het zo hoort.

Rock the audition : how to prepare for and get cast in rock musicals / Sheri Sanders. – Milwaukee : Hal Leonard, cop. 2011. – ISBN 9781423499435

Zangtechniek

Zingen in het theater vergt een speciale techniek, tot achter in de zaal moet het publiek je blijven verstaan. Bij musical is dit vaak lastig omdat er ook nog gedanst en geacteerd wordt, waardoor je regelmatig verschillende kanten uit zingt. Met microfoons kan dit nadeel worden opgevangen, maar het kan ook weer problemen geven bij het zingen zelf. Zorg dat je techniek in orde is en spaar je stem waar mogelijk, er zijn genoeg grote zangers en zangeressen die hun stem hebben geforceerd met te hoog of te hard zingen. Allerlei stemproblemen gaan zich dan opstapelen waardoor op een gegeven moment niet meer zuiver en mooi gezongen kan worden. Als je stem goed wordt gebruikt kan tot op hoge leeftijd mooi gezongen worden. Een goede zangleraar leert je het goed aan, samen met boeken zoals

Tipboek zang : dubbelboek / Hugo Pinksterboer. – Heemstede : The tipbook company, cop. 2009. – ISBN 9789087670085

Professioneel zingen voor iedereen / Ineke van Doorn. - Naarden : Strengholt United Media, cop. 2009. – ISBN 9789049400354

Acteren

Natuurlijk acteren zonder dat het een maniertje wordt is erg moeilijk. Lichaamstaal en gesproken woord moeten elkaar goed aanvullen. Oefening en commentaar door de regisseur en medespelers is hierbij van groot belang. Emoties kunnen niet avond aan avond steeds worden gevoeld, je zal dit dus moeten “naspelen” zonder dat het nep wordt. Dat kan alleen door het je volledig eigen te maken. Over-acting, het met overdreven gebaren emoties nadoen, is uit den boze. Een leuk, al wat ouder oefenboek is

Toneelspelen in de praktijk. Dl.1: Toneel spelen? Kom maar op! / Piet Damstra. – Gouda : Theaterland Uitgeverij Jongeneel, 1999. – ISBN 90-80526819

Groepschoreografie

Veel groepschoreografieën uit musicals hebben geschiedenis geschreven, zoals het proloogballet uit de verfilmde versie van West Side Story. Deze dans zet meteen het onderwerp van de film goed neer.

Maar ook een eindchoreografie kan de inhoud van een musical afmaken. In A chorus line wordt een groep dansers neergezet die auditie doen voor de Chorus Line van een theaterstuk. De musical is wars van enige glamour. De dansers worden één voor één uitgelicht en staan steeds in hun loszittende oefenkleding op het toneel terwijl hun professionele en privé-leven aan bod komen.

Tot het slotnummer One.

Plotseling staan de uitgekozen dansers in glamourkleding in de Chorusline op het toneel, waarna de rij zich steeds verder uitbreidt en op een gegeven moment met spiegels de groep eindeloos wordt vermenigvuldigd en de individuen zijn opgelost in de groep.

Vooral in de Verenigde Staten wordt dit nummer vaak in de originele choreografie van Michael Bennett door amateurs opgevoerd en dan zie je hoe moeilijk het is met een grote groep identiek en strak te dansen, ondertussen te zingen en je adem onder controle te houden.

Tapdans

Het klopt niet dat de Amerikaanse tapdans is ontwikkeld uit de Ierse Jigs en Engelse clogs. De invloed van deze stijl op de tapdans is onmiskenbaar, maar de tapdans is net als de jazz ontstaan bij de slaven in de Verenigde Staten. Oorspronkelijk werd ritimisch gedanst op blote voeten. Aan het eind van de 19e eeuw werd deze vorm van tapdans maar dan op schoenen met metalen neuzen en hakken meegenomen in de Vaudeville-theaters waarna het verder werd verspreid. Mr. Bojangles en John Bubbles zijn bekende namen uit deze tijd.

Invloeden van andere dansstijlen werden opgenomen in de tapdans, zelfs klassieke West-Europese ballroomdansen werden in de dertiger jaren gecombineerd met tapdans. De musicalfilms met Fred Astaire en Ginger Rogers zijn hiervan topproducten.

De tapdanstechniek uit de amusementswereld is lastig uit te voeren omdat niet alleen het tappen zelf goed moet worden uitgevoerd maar ook het dansen en de lichaamshouding belangrijk is.

Voor het tappen zijn goede schoenen nodig met een metalen plaatje op de punt en de hak van de schoen. Een versteviging van de verbinding tussen hak en schoen zorgt voor een loze uitvoering..

De tapdans hoort bij het rijtje slaginstrumenten, zoals drums en xylofoon. Tapdansen wordt niet in bladmuziek beschreven, maar in woorden gecombineerd met afbeeldingen of dansnotatie.

Een duidelijk boekje voor beginners en gevorderden is

Moderne tapdans / Benjamin Feliksdal. – Amsterdam : Bekebooks, 2003. – ISBN 9080769916vmet uitleg van de geschiedenis van tapdans, informatie over de schoenen, het gebruik van het lichaam en met heel veel dansroutines.

Op de commerciële site van deze tapdansschool is veel goede informatie over tapdans te vinden.