Nederlandse teksten

De meeste musicals worden niet in het Nederlands geschreven. Voor de Nederlandse uitvoeringen worden de teksten vertaald. Dit is een vak apart: de ene vertaling is beter dan de andere. Lees hier waar je teksten kunt vinden en hoe je de kwaliteit ervan kunt bepalen.

 

 

Bij het vertalen van teksten kom je verschillende problemen tegen. Als vertaler is het noodzakelijk om zowel de oorspronkelijke taal als het Nederlands tot in de vingertoppen te beheersen. Het is namelijk niet alleen een woordenboek ernaast en kijken wat de letterlijke betekenis van een woord is. De tekst moet worden begrepen, in de context worden ingebed en eventueel aangepast aan de Nederlandse situatie. En ook nog zingbaar zijn, wat bij het Nederlands lastig is omdat klemtonen en zinsconstructies vaak heel anders zijn dan in bijvoorbeeld het Engels of Frans.

Tips en trucs voor een goede liedtekst hoeven niet noodzakelijkerwijs uit boeken voor musicals te komen. Een goed en leuk boekje over het vervangen van de ene tekst door de andere op bestaande melodieën is

We moeten nog een lied / Berk, Koets en Slot. – Amsterdam : De Arbeiderspers, cop. 2011. – ISBN 9789029576055

In dit boekje, bedoeld voor bruilofts- en andere feestgangers, worden alle valkuilen, stoplappen, creatieve ideeën en het schrijven van een goed lopende tekst besproken.

Vertalen

Bij het vertalen van teksten kom je verschillende problemen tegen. Als vertaler is het noodzakelijk om zowel de oorspronkelijke taal als het Nederlands tot in de vingertoppen te beheersen. Het is namelijk niet alleen een woordenboek ernaast en kijken wat de letterlijke betekenis van een woord is. De tekst moet worden begrepen, in de context worden ingebed en eventueel aangepast aan de Nederlandse situatie. En ook nog zingbaar zijn, wat bij het Nederlands lastig is omdat klemtonen en zinsconstructies vaak heel anders zijn dan in bijvoorbeeld het Engels of Frans.

Tips en trucs voor een goede liedtekst hoeven niet noodzakelijkerwijs uit boeken voor musicals te komen. Een goed en leuk boekje over het vervangen van de ene tekst door de andere op bestaande melodieën is We moeten nog een lied / Berk, Koets en Slot. – Amsterdam : De Arbeiderspers, cop. 2011. – ISBN 9789029576055. In dit boekje, bedoeld voor bruilofts- en andere feestgangers, worden alle valkuilen, stoplappen, creatieve ideeën en het schrijven van een goed lopende tekst besproken.

Voorbeelden

  • Uit: I don’t know how to love him (Jesus Christ Superstar, vertaling Daniel Cohen)
  • Hoe kan ik hem vertrouwen? I don’t know how to take this
  • Zou hij echt zo speciaal zijn? I don’t see why he moves me
  • Het is een man He’s a man
  • Gewoon, een man He’s just a man
  • En ik ken de mannen And I’ve had so many
  • Door en door men before
  • In elke staat en stand In very many ways
  • Hij stelt niks voor He’s just one more
  • Moet ik cynisch doen Should I bring him down
  • Moet ik schreeuwen, slaan Should I scream and shout
  • Moet ik teder zijn Should I speak of love
  • Alles laten gaan Let my feeling’s out
  • Ik voelde nooit zo veel als nu I never thought I’d come to this
  • Dat heeft hij gedaan What’s it all about?
  • Uit: Defying gravity (Wicked, vertaling Martine Bijl)
  • Er zijn voor ons unlimited
  • Geen grenzen meer together we’re unlimited
  • Wij zijn samen het allerbeste team together we’ll be the greatest team
  • Dat er bestaat there’s ever been
  • Glinda Glinda
  • Hand in hand ten strijde dreams the way we planned ‘em
  • Twee bevrijde meiden if we worked in tandem
  • Onderweg van droom naar daad there’s no fight we cannot win
  • Dus grijp de macht just you and I
  • En lach om zwaartekracht defying gravity
  • Genoeg gewacht with you and me
  • Dus lach om zwaartekracht defying gravity
  • En niemand houdt ons hier they’ll never bring us down
  • Ik lach om zwaartekracht defying gravity

Het zijn beide goede vertalingen. De vertaling door Daniel Cohen van What’s it all about? in Dat heeft hij gedaan geeft de betekenis goed weer, maar klinkt echter wat houterig. Juist in zo’n gevoelig lied is dit storend.

Hierin merk je dat Martine Bijl meer ervaring heeft. De tekst blijft dicht bij de oorspronkelijke tekst, maar als dit niet lukt wordt er in dezelfde geest een andere tekst gezocht. Twee bevrijde meiden, in plaats van If we worked in tandem. De tekst uit Wicked is goed zingbaar en ook uitstekend te verstaan. Zeker bij audities is het goed om hier extra op te letten.

Een prachtig gezongen uitvoering kan door een slechte uitspraak van bijvoorbeeld de Engelse tekst teniet worden gedaan. Neem dan een goede Nederlandse vertaling, maar zorg ook dan voor een juiste uitspraak.

De teksten

Er wordt weinig Nederlandstalige musicalmuziek uitgegeven. Een kleine afzetmarkt en dure auteursrechten maken deze bladmuziekuitgaven onaantrekkelijk voor uitgeverijen. Af en toe worden er wel populaire musicalnummers uitgebracht, zoals in de maandbladen Speelklaar, Pop Selections of Holland Hits.

Maar teksten zelf zijn gemakkelijker te vinden, zeker op internet. In een goede site is het makkelijk zoeken en staan veel teksten. Bij uitvoeringen moeten de auteursrechten in de gaten worden gehouden maar voor eigen gebruik zijn de teksten vrij.

Enkele bruikbare sites zijn:

www.songteksten.net

http://www.musicalpagina.allepaginas.nl/

http://www.disneyinfo.nl/songtekstendatabase.php

http://musical-songteksten.clubs.nl/

http://www.musicalworld.nl/

http://www.muzikum.eu/nl/32/songteksten.html