Van Geluid tot Filmmuziek

Iedereen gaat wel eens naar de bioscoop en komt daarbij tijdens het bekijken van een film, naast het beeld, ook in aanraking met geluid. Beeld en geluid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zonder geluid is er niet veel aan een film, geluiden maken de film realistischer. De toegevoegde filmmuziek zorgt er voor dat de gebeurtenissen in een film extra benadrukt worden. In dit themadossier wordt aandacht gegeven aan de ontwikkeling van geluid/muziek bij film. Van stomme film tot geluidsfilm, van muziek bij film tot volwaardige filmmuziek en Soundtrack.

Filmmuziek - in ontwikkeling



In het algemeen is de muziek in een film ondergeschikt aan het beeld. Aanvankelijk benadrukte de muziek de emoties van de acteurs, door deze
niet alleen zichtbaar te maken, maar tevens via de vaak expressievolle muziek aan het publiek te laten horen.
In de meer experimentele films uit de jaren zestig en zeventig werden deze rollen ook wel eens omgekeerd, of gelijkwaardiger gesteld
(bijvoorbeeld in de films van Andrej Tarkowsky).

Weergave in de film

Meestal is muziek in een bepaalde scène alleen aanwezig voor de kijker. De personages in het verhaal horen de muziek niet. Er zijn echter
uitzonderingen waarin de filmmuziek bijvoorbeeld gespeeld wordt door een band of een radio in de ruimte waar de personages zich bevinden.
Hierdoor is de muziek niet alleen als ondersteunend element aanwezig, maar maakt echt deel uit van het verhaal en wordt dus ook door de
filmpersonages gehoord.
Een voorbeeld hiervan is te zien in de film Teenage Mutant Ninja Turtles II: The Secret of the Ooze. Hierin belanden de Turtles, terwijl ze in
gevecht zijn met hun tegenstanders, in een nachtclub waar Vanilla Ice een optreden aan het geven is. Deze improviseert ter plekke het lied
“Go Ninja, Go Ninja, Go!”, wat als ondersteuning dient voor de vechtscène die volgt.
Komische films maken hier soms gebruik van door het te laten lijken alsof de muziek die men hoort inderdaad puur ter ondersteuning is en
voor de personages onhoorbaar, waarna een personage opeens opmerkt of het wat stiller mag zijn waaruit blijkt dat ze de muziek wel degelijk
kunnen horen. Dit gebeurt bijvoorbeeld in Shrek the Third.  

 

 

Genres in de muziek

Kunstmuziek

De filmmuziek van Ennio Morricone wordt door de meeste eigentijdse componisten als volwaardige kunstmuziek gezien. Zijn muziek is onder
andere te beluisteren bij Once Upon A Time In The West en The Mission.

Popmuziek Na aanvankelijk een symfonische ontwikkeling te hebben doorlopen, werden vanaf de jaren zestig, onder andere naar aanleiding
van de films van The Beatles, in toenemende mate ook popmusici als componist gevraagd.

Mock-ups Bij moderne filmmuziek wordt er vaak gebruikgemaakt van mock-ups gemaakt met samples. Hierdoor kan er met MIDI gewerkt
worden, wat het componeren van filmmuziek voor veel meer muzikanten mogelijk maakt. Men hoeft als componist immers in principe geen
verstand te hebben van traditionele muzieknotatie om met MIDI te kunnen componeren. Componisten als Hans Zimmer componeren voor
grote films, maar gebruiken toch samples om orkestrale muziek neer te zetten omdat, in combinatie met midi en moderne
digitale audiomontagesystemen (DAW), samples een hogere mate van controle toestaan wat voor een hoop componisten wenselijk is.
Ook kan er in veel gevallen door het gebruik van samples veel geld bespaard worden als film-projecten orkestrale muziek willen gebruiken.
Tocht zorgt het ontbreken van akoestische elementen en dynamische muzikaliteit in gesamplede orkesten er voor dat het echte orkest bij
symfonische filmmuziek toch vaak boven de samples verkozen wordt.

 

 

Van Muziek tot Soundtrack

 

Een geluidsfilm of soundtrack is strikt genomen het geluidsspoor van een film of computerspel, met de dialogen, de achtergrondgeluiden,
de geluidseffecten en de filmmuziek.

Tijdens de montagefase van een film wordt ook van een tijdelijke soundtrack ("temp track") gebruikgemaakt in afwachting van de
uiteindelijke soundtrack. In enkele gevallen beviel die tijdelijke soundtrack zo goed, dat het ook de definitieve werd.
Een voorbeeld is de film "2001: A Space Odyssey" van Stanley Kubrick waarbij de openingsscène voorzien is van "Also Sprach Zarathustra"
(Richard Strauss) en een ruimteschipkoppeling met "An der schönen blauen Donau" (Johann Strauss jr.).

In de volksmond wordt de term Soundtrack echter vaak gebruikt om het geheel aan muziek mee aan te duiden dat in een film te horen is,
zoals de titelsong en achtergrondmuziek. Deze muziek wordt vaak in de vorm van een zogenaamd soundtrackalbum uitgegeven.

 

 

 

Bekende internationale en nationale filmcomponisten






Bekende Internationale Filmcomponisten


Miklós RózsaQuo vadis; Ben Hur
Max Steiner - King Kong (1933)
Henry Mancini - The Pink Panther
Ennio Morricone - The Good, The Bad And The Ugly
Randy Newman - Awakenings
Richard Rodgers - The Sound of Music
Nino Rota - films van Federico Fellini, o.a. Otto e mezzo
Yann Tiersen - Le fabuleux destin d'Amélie Poulain
Ralph Vaughan Williams - 49th Parallel
John Williams (De eerste drie Harry Potter films, alle Star Wars–films, vrijwel alle films van de regisseur Steven Spielberg)
Lennie Niehaus - Bird

Japanse componisten als:
Tōru Takemitsu
Toshiyuki Watanabe

Bekende Nederlandse Filmcomponisten

Deze week wordt, tijdens het Nederlands Filmfestival 2014, componist Fons Merkies in het zonnetje gezet. Met meer dan 100
producties op zijn naam is hij wel de meest productieve filmcomponist van Nederland. Bekende Grote Publieksfilms zijn: Goodfellas,
The Ice Storm, American Beauty, Atonement en The Social Network
Daarnaast componeert hij voor arthousefilms, documentaires, korte films en televisiedrama.
Overige Nederlandse filmcomponisten zijn:

Hans Kox - Zeilen, Clair obscur
Rogier van Otterloo - Soldaat van Oranje
Willem Breuker - Twee vrouwen - Twice a woman
Simon Burgers - De bunker
Klaas ten Holt - Zwarte sneeuw
Henny Vrienten - Het Klokhuis en Sesamstraat
• Overig: Eduard de Boer, Melle Weersma, Erwin Strikker en Jan van der Vaart