Bladmuziek uit de bibliotheek of via internet

Elke muzikant is wel eens op zoek naar bladmuziek, of het nu voor jezelf is of voor een koor of ensemble waar je deel van uitmaakt. Op Twitter zie ik als muziekbibliothecaris bij Bibliotheek Rotterdam ook geregeld vragen langskomen naar bladmuziek. Ik proef daarbij ook de begrijpelijke wens die kant-en-klaar digitaal en het liefst gratis aangeleverd te krijgen.

landelijke bibliotheekcollecties bladmuziek Google mpas

Niet vreemd gezien wat er over het algemeen al dan niet legaal “gratis” wordt aangeboden via internet aan informatie, bestanden, films en diensten. Deze gerichtheid op internet, die ik proef bij het zoeken naar bladmuziek lijkt vaak het enorme aanbod aan bladmuziek van de gezamenlijke bibliotheken in de schaduw te stellen. Onlangs hield ik een lezing voor een groep muziekdocenten over de dienstverlening rond bladmuziek door de gezamenlijke bibliotheken en over digitale vormen van bladmuziek en instructieve tools zoals ik hier al jaren op deze blog over publiceer. Het viel me daarbij op hoe weinig deze professionals bekend waren met de vaak speciale collectieonderdelen, zoals bladmuziek voor big band en saxofoonensembles. Ook de mogelijkheid om vanuit huis met je bibliotheekkaart via Zoek & Boek online bladmuziek te bestellen bleek een onbekend fenomeen. Met wat meer pr valt dus wel wat te winnen. Waar onderscheidt het aanbod van internet zich nu van dat van de bibliotheken?

Ten eerste kun je op internet drie type bronnen onderscheiden, die van

  • de muziekhandel, die van
  • speciale websites, welke al dan niet rechtenvrije bladmuziek aanbieden en
  • gebruikersgroepen waar je illegale digitale scans aantreft van uitgaven met vooral populaire muziek.

De muziekhandel , c.q. uitgevers, distributeurs en (web)winkels bieden bladmuziek aan in fysieke en digitale vorm. Daarbij probeert men meerwaarde te creëren door bladmuziek aan te bieden, die je kunt afspelen en voor het stembereik van zangers kunt transponeren naar een passende toonsoort. Dit tref je o.a. bij Neoscores aan, waar je kunt kiezen uit een aanbod van 200.000 partituren. Voordeel ten opzicht van de handel in fysieke bladmuziekbundels is tevens dat je muziekstukken ook afzonderlijk kunt bestellen en downloaden, net zoals je bij audio, c.q. iTunes niet meer de hele cd digitaal hoeft te bestellen. Ook zijn er inmiddels abonnementsvormen ontstaan o.a. via Scribd en Sheet Music Direct onder de naam PASS. Gericht zoeken naar bepaalde titels is vaak lastig, zelfs via Google.

Er zijn vele websites, die bladmuziek in digitale vorm aanbieden, als PDF, als MIDI of in andere formaten, legaal of illegaal. Voor klassieke muziek is de Petruccibibliotheek de eerst aangewezen bron. In een eerder artikel schreef ik al over de voor en nadelen. Het gaat hier vooral om scans van oudere uitgaven waarvan de rechten verlopen zijn. Dat kan betekenen dat je als zanger of instrumentalist ineens met de ongebruikelijke C sleutel wordt geconfronteerd of met een uitwerking van een basso continuo partij die meer past bij een notendichte opvatting van een 20e eeuwse componist als Rachmaninov dan bij de oorspronkelijke Barokgedachte. Het aanbod is echter gigantisch. Je bent wel genoodzaakt het gevonden materiaal uit te printen of zichtbaar te maken op je PC of via speciale apps op je tablet. Gericht zoeken op internet naar bepaalde titels voor een bepaald instrument of bezetting blijft lastig. Het aanbod is zeer versnipperd. Daarnaast kent de populaire muziek veel sites met songteksten voorzien van akkoordaanduidingen. Voor sommige muzikanten is dit een voldoende steun in de rug om muziek te kunnen reproduceren. Nadeel is dat je niet altijd meteen ziet of deze ook kwalitatief te vertrouwen zijn. Ook oefenmateriaal is relatief weinig vertegenwoordigd, hoewel Youtube een deel van het instructieve terrein heeft ingenomen. Ook via email en sociale media vindt er uitwisseling plaats van digitale bladmuziek. De traditionele muziekhandel verklaart schade te ondervinden door het mislopen van verdiensten, welke in het verleden garant stonden voor het kunnen produceren van kwalitatief hoogstaande bladmuziekuitgaven.

Bibliotheken voorzien in een breed en gestructureerd toegankelijk aanbod, al is dat helaas niet echt zichtbaar via de 'almachtige' Google zoekmachine. Daar tref je collectieonderdelen die vaak niet meer via de muziekhandel of op internet te vinden zijn. Via een website als Hollandnet, waar de catalogi van de bibliotheken van West-Nederland zijn geïntegreerd, kun je gericht zoeken op titels, componist, instrument(groepen) en deze ook online met je bibliotheekkaart aanvragen. In een venster op de overzichtspagina van dit thema (muziek maken) is via Google maps een overzicht gemaakt van alle bibliotheken met bladmuziekcollecties , samengesteld door redactrice Hanneke Kuiper van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (zie ook afbeelding). In de nabije toekomst is een groot deel van deze collectie via één zoekingang toegankelijke in de nieuwe nationale muziekcatalogus.

En op torrentsites, bij gebruikersgroepen, vind je her en der losse scans van populaire bladmuziekuitgaven.

Deze digitale etalage is mede ontstaan vanuit de gedachte dat het louter aanbieden van een fysieke collectie niet meer tegenmoet komt aan de huidige manier van muziek maken en leren en dat met name door de komst van internet en de daarmee gepaard gaande technologische ontwikkelingen.

John Valk , specialist muziek en mediacoach bij Bibliotheek Rotterdam