Kunstenaars met geestesziektes

Kunstenaar Vincent van Gogh is buiten de kunstwereld het beroemdst om het afsnijden van zijn oor. Genialiteit en gekte verenigen zich opvallend vaak, zo ook in deze lijst met kunstenaars. De staat van de geestelijke gezondheid van kunstenaars als Salvador Dali en Edvard Munch zie je terug in hun werk.

Vincent van Gogh

Vincent van Gogh vertoonde al een tijdje tekenen van verwarring voordat hij besloot zijn oor eraf te snijden. Dit incident maakte hem misschien nog wel beroemder dan zijn kunst. Na een ruzie met bevriende kunstenaar Paul Gauguin, raakte hij zo in de war dat hij Gauguin bedreigde met een scheermes. Later die avond sneed hij een stuk van zijn eigen linkeroor af. Hij wikkelde het in een krant en bezorgde het bij een prostituee in de vlakbij gelegen rosse buurt. (Bron: Van Gogh Museum

Om verdere ongevallen te voorkomen, liet hij zich vrijwillig opnemen in een inrichting. Met zijn geestelijke gezondheid ging het daarna op en neer. In een van de periodes in de kliniek dat hij ernstig in de war was at hij olieverf, waardoor hij een tijd enkel mocht tekenen.

Lees hier meer over het leven van Vincent van Gogh.
 

Salvador Dali

De Spaanse kunstenaar Salvador Dali is naast zijn surrealistische schilderijen ook bekend om zijn shockerende, narcistische persoonlijkheid. Hij deed niet gek veel om het beeld van zichzelf als waanzinnige kunstenaar weg te poetsen. Dali voelde zich verheven boven zijn tijdgenoten, zijn eerzucht en grootheidswaanzin tekenden hem. Een beroemde quote als 'Ik wil alleen Salvador Dali zijn en verder niets´en het geloof dat hij de naam Salvador kreeg omdat hij voorbestemd was een redder van de schilderkunst te worden versterken dit beeld.

Na een fase van narcisme (extreme liefde voor zichzelf) kwamen de anti-sociale en anarchistische neigingen. Spugen op mensen die voor hem bogen, is maar een voorbeeld van zijn excentrieke gedrag. Voor zijn beroemde surrealistische werken liet hij zich inspireren door het onderbewuste en droombeelden. Met als doel schrikreacties, verbazing of opwinding bij het publiek teweeg te brengen.

Lees hier meer over Salvador Dali. 
 

Richard Dadd

Richard Dadd was een succesvolle Britse kunstenaar in de eerste jaren van 1840. Hij was beroemd door zijn schilderijen met elfjes, maar ook vanwege zijn krankzinnigheid.
Dadds vader merkte dat er iets mis was met zijn zoon en nam hem naar het Engelse platteland. Tijdens een wandeling kreeg Dadd een aanval en stak zijn vader neer en doodde hem. De kunstenaar vluchtte daarna naar Frankrijk, waar hij een medereiziger aanviel met een scheermes. Op zijn 27e werd hij opgenomen in een instelling voor psychiatrische patienten waar vastgesteld werd dat hij een bipolaire stoornis had.

Bekijk een aantal beroemde werken van Richard Dadd hier.
 

Edvard Munch

 Kenmerkend voor de Noorse kunstschilder Munch (1863-1944) was zijn zwak zenuwgestel en zijn depressiviteit, gekweld door obsessies van dood en ziekten uit zijn jeugdjaren. Mede daarom verbeeldt zijn schilderij ‘De Schreeuw’ als haast geen ander werk waanzin. Munch noemde zijn werk zelf ‘De Wanhoop’ en drukte daarmee zijn persoonlijke gevoel van het moment uit.

Ongelukkig en gekweld door de liefde liep hij op een dag over een brug in Oslo. Op gegeven moment werd hij gegrepen door het landschap om hem heen, dat leek te schreeuwen en op hem af kwam. Die gewaarwording resulteerde in dit schilderij, waarbij de figuur Edvard zelf is, die zijn oren afdekt om het schreeuwen om hem heen, een bevestiging van zijn eigen wanhoop, niet te horen.

Bekijk het schilderij hier en lees tevens meer over Munch. 

 

Tekst: Sanne Boonen, 11 maart 2015.