Klein kunstwerk

De wereld van het sieraad kent vele hoeken. Van goedkope ringen op de markt, creaties van hobbyisten tot kunstzinnige of conceptuele kettingen. Materialen varieren van hout, goud tot textiel. Slechts een klein deel van alle sieraden is van de hand van een kunstenaar. Wanneer is een sieraad nu eigenlijk een klein kunstwerk te noemen?

Het moderne sieraad
De definitie van het kunstsieraad was ook een vraagstuk dat Nederlandse kunstenaars in de jaren '70 van de vorige eeuw bezig hield. Uit onvrede met de onderschikte positie van het sieraad voerden ze, samen met conservatoren en journalisten, de term 'het moderne sieraad’ in. Echte kunstsieraden waren volgens hen ontstaan door een creatief proces. En getuigden van een individuele stijl. Terwijl een mode-sieraad slechts ter decoratie diende, bevatte een kunstsieraad een eigen autonomie en riep vragen op.

De Nederlandse galeriehouder en sieraadontwerper Paul Derrez definieerde deze kunstsieraden in 2005 als 'authors jewellery'. Sieraden waarvan de auteur als enige het concept en de uitvoering bepaalt. Deze auteurssieraden vertellen verhalen en openen nieuwe werelden. Ook krijgen ze nog een extra dimensie als ze gedragen worden. De drager is hierbij nodig om het sieraad te vervolmaken.

Wil je meer lezen over 'het moderne sieraad'? Lees dan een samenvatting van het proefschrift Sieraad in context - Een multidisciplinair kader voor de beschouwing van het sieraad van Marjan Unger.

Vormgeving of kunst?
In Nederland worden sieraden tegenwoordig tot de vormgeving gerekend. Er wordt hierbij meer gekeken naar concept en uitvoering. In andere landen om ons heen, is dat anders. In Engeland behoren kunstsieraden tot de 'crafts'. De term geeft een handvaardigheid, ambacht en aandacht voor het sieraad aan. De Duitse taal heeft er een andere woord voor: Kunsthandwerk.

Wil je meer weten over de positie van het Nederlandse sieraad in de periode 1900-2000? Lees dan het boek 'Het Nederlandse sieraad in de 20ste eeuw'.

Ralph Bakker
Een voorbeeld van een sieraadkunstenaar is goudsmid Ralph Bakker (1958, Rotterdam). Zijn creaties zijn gemaakt van goud, zilver, emaille en edelstenen en ontstaan intuïtief. Daarbij volgt hij de beelden in zijn hoofd die door een meditatieve toestand zijn ontstaan. Hij laat het werk los, om op momenten van spontane inspiratie er weer mee verder te gaan. Avro Kunstuur wijdde een serie afleveringen aan sieraadkunst. In deze aflevering zie je meer over Ralph Bakker en zijn werk(wijze).

Expressie
Kunstsieraden zijn middelen om expressie aan jezelf te geven. Wat je draagt, kan je smaak, mate van rijkdom of je geloof aangeven. Ook zijn er steeds meer sieraden waarbij de koper zelf (mede) het uiteindelijke sieraad creëert. Een voorbeeld hiervan is Handscape van de Rotterdamse Zelda Beauchampet. Uit een collectie van zes verschillende ringen, stel je zelf je eigen landschap samen. Meer weten over de ontwerperster? In dit interview lees je meer over haar werkwijze, inspiratie en concepten.

Foto: Jan van Nouhuys 
Tekst door Olga van Straten, 12 mei 2013