Meubels van Hollandse bodem: wereldberoemd met Dutch Design

Onder de noemer Dutch Design zijn Nederlandse meubels wereldberoemd geworden. Met zijn kenmerkende eenvoud zetten de Dutch Designers Nederland op de kaart. Hoewel het een verzamelnaam is, waar vele ontwerpers en zelfs meerdere disciplines onder vallen, is Dutch Design even herkenbaar als dat het populair is. Waar je het aan herkent? Aan zijn minimalistische ontwerp met een grappige twist.

Onder de term Dutch Design valt ook architectuur (bijvoorbeeld Rem Koolhaas) en mode (bijvoorbeeld Victor en Rolf). Ook de producten van de HEMA zijn een typisch voorbeeld van Dutch Design. In dit artikel gaat het echter alleen om de ontwikkeling van de meubelontwerp.  

Voorbodes Dutch Design

Nog voordat Dutch Design in de jaren 80 een begrip werd, waren er al ontwerpers die voor deze stijl de toon zette. Neem Gerrit Rietveld, die in 1917 zijn Rood-blauwe stoel ontwierp en in 1932 de Zigzagstoel. Rietveld was prominent lid van de kunstenaarsbeweging De Stijl. Kunstenaars vanuit verschillende disciplines sloten zich bij deze beweging aan, die 2 duidelijke richtlijnen had: een zo eenvoudig mogelijk ontwerp en een minimum aan kleuren.

Een andere kenmerkende ontwerper op wie De Stijl invloed had is Willem Hendrik Gispen. Zijn stalen buizenmeubels stralen een eenvoud uit die naadloos aansloot bij de vraag om eenvoud. Deze ontstond vooral na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de wederopbouw was ‘less is more’ het leidende principe. Meubels moesten vooral functioneel en goedkoop zijn. Dat ze ook een sterke esthetische waarde hadden blijkt wel uit het feit dat de meubelfabriek Gispen nog altijd op volle toeren draait en onder de naam Ngispen zelfs een nieuw label heeft opgericht.

De website Stichting Gispen Collectie gaat dieper in op de historie van dit merk.  

Bloei Dutch Design

In de jaren 80 kwam er van buiten de grenzen belangstelling voor de industriële uitstraling van de Nederlandse meubels. Dutch Design werd een begrip. Een belangrijk ontwerp in deze periode was geen meubelstuk, maar een lamp: de Lotek-lamp van Benno Premsela. Eenvoudig, betaalbaar en tegelijkertijd veelzijdig in zijn gebruik. Én een wereldwijd succes.
In 1993 richtten Renny Ramakers en Gijs Bakker ‘Droog’ op. Onder deze naam presenteerden ze wereldwijd het werk van Nederlandse designers. In de luxueuze designwereld was de no-nonsens mentaliteit van Droog en de Dutch Designers opzienbarend. Inmiddels hebben ze winkels in Amsterdam, New York en Las Vegas, waar ze uitsluitend Nederlandse ontwerpen verkopen.

Een klassieker van Droog is de ‘Chest of drawers’ die Tejo Remy in 1991 ontwierp. Ook hier is sprake van eenvoud: de kast bestaat uit een samengebonden verzameling lades. En overduidelijk is er de creatieve, vrolijke twist: de lades zijn te verwisselen, waardoor je eindeloos de vorm kan veranderen. Voor een slordige 20.000 euro is de kast te koop.

Kijk hier voor een kort portret van Droog door Dutch Profiles.  

Huidige Dutch Design

Droog Design is nog altijd een belangrijke naam wanneer het over Dutch Design gaat. En andere bekendheid is het merk Moooi. Dit designmerk is in 2001 opgericht door Marcel Wanders en Casper Vissers. Hoewel veel verschillende ontwerpers aan Moooi verbonden zijn, kenmerken haar producten zich door speelsheid en veelal uitvergrote details. Zoals bijvoorbeeld de V.I.P Chair van Wanders.

De huidige uitdragers van het Dutch Design zijn niet per definitie meer sober of industrieel te noemen. Toch blijft een zekere vorm van eenvoud en vooral van humor en relativering aanwezig. Enkele hedendaagse ontwerpers zijn:

  • Maarten Baas. Hij verbindt zijn design aan specifieke elementen. Zo ontwikkelde hij de smoke-lijn, met bijvoorbeeld een Zigzagstoel van verbrand hout of de klei-lijn, die in 2013 te zien was in het decor van ‘Zomergasten’. 
  • Studio Job. Dit designerscollectief van Job Smeets en Nynke Tynagel speelt met iconen, waar ze op speelse wijze een eigen draai aan geven. Zoals bij het Altdeutsche Cabinet. Wereldberoemde architectuur vormden ze om tot een tafel of kast. En voor het Groninger Museum richtten ze een lounge in, waar het iconische en ironische hand in hand gaan. 
  • Hella Jongerius is een beroemde naam binnen ontwerpersland. Ook haar werk zit vol verrassing. Neem de ‘Worker Sofa’ – geïnspireerd op Rietveld, aangevuld met de looks van een aktetas. Of haar inmiddels klassieke ‘Polder Sofa’, waarbij de bank – net als het Nederlandse polderlandschap – is opgebouwd uit verschillende vlakken en verbindende stukken (de dijken).

Kijk voor een completer overzicht van de belangrijkste Dutch Designers op de website Nederlands Design.

Meer weten?

- In Utrecht staat het Rietveld Schröderhuis, met daarin meerdere originele Rietveld-meubelen. Zoals de zigzagstoel en de beroemde rood-blauwe stoel.
- In het hoofdkantoor van Gispen International in Culemborg is een museum ingericht, met originele ontwerpen van Willem Hendrik Gispen én stijlgenoten. Iedere werkdag van 9.00 tot 16.00 uur vrij toegankelijk voor publiek.
- Elk jaar vindt in oktober de Dutch Design Week plaats in Eindhoven, wat is uitgegroeid tot het grootste design-evenement van Noord-Europa.

 

Tekst: Mirjam van Gogh, 20 oktober 2015.