Sociaal kunstproject: Woensel Supertoll

Een tol van houten planken met allerlei teksten in het Van Abbe museum. Het markeerde de start van het project Woensel Supertoll: een samenwerkingsproject tussen kunstenaar Tijs Rooijakkers, rapper Fresku, Tante Netty, het Van Abbe museum en de inwoners van de Eindhovense wijk 'Woensel'. De projectleiding wijkactiviteiten ligt in handen van Kimberley van Uden. “Ik vind Woensel Supertoll een supermooi project. Het brengt mensen bij elkaar, geeft ze de kans om te bezinnen over hun leven. En laat ze hun eigen creativiteit ontwikkelen.”

Wat is Woensel Supertoll?
“In het project Woensel Supertoll gaat alles om kracht. Om wat mensen inspireert of waar ze voor leven. Kunstenaar Tijs Rooijakkers heeft altijd een fascinatie gehad met tollen. Ze staan, voor hem, voor wilskracht. Hoe harder de tol draait, hoe meer hij in balans is. Net als de mens. Van midden tot eind 2013 maakte Tijs een enorme tol van houten planken in het Van Abbe Museum in Eindhoven. Rapper Fresku beschreef de planken ter plekke. De teksten op de planken vormen samen een nummer dat hij maakte. De teksten verwerkte hij in een rapnummer, dat vormt wij als de leidraad is gebruiken voor workshops die wij met bewoners inwoners van Woensel.”

Hoe ziet zo'n workshop eruit?
“Op de planken leggen mensen hun eigen verhaal vast. Wat hun drijfveren, doelen en ambities zijn. Ze hebben daar maar 2 meter voor en dus moeten ze zichzelf bezinnen. Tot de kern komen, waar zij voor leven. We geven deelnemers 2 workshops. In de eerste luisteren we naar het nummer van Fresku en gaan we erover in gesprek. Wat de tekst met hen doet en hoe zij die interpreteren. Ook de begeleiders doen mee en vertellen hun persoonlijke verhaal. In de tweede workshop gaan we met de planken aan de slag. Mensen mogen daar alles op schrijven en tekenen wat ze willen. Aan censuur doen we niet.”

Wat gebeurt er met al die houten planken?
“In laatste fase van het project worden samengevoegd tot zwermen, wervelwinden. Deze hangende installaties plaatsen we op verschillende plekken in de wijk Woensel. We willen de kunstwerken dichtbij huis houden. Als deelnemer moet je je eigen plank in jouw buurt tegenkomen. Daarnaast komt er één roestvrijstalen tol, waar teksten van bewoners in gegraveerd staat. Deze plaatsen we bij het nieuwe station van de HOV2. (Hoogwaardig Openbaar Vervoer).”

Er doen verschillende groepen mee aan Woensel Supertoll. Wat valt je op als je naar de resultaten kijkt?
“De doelgroepen zijn enorm divers. We hebben bijvoorbeeld een Turkse vrouwengroep, een groep ouderen en daklozen gehad. We merken dat het effect steeds weer anders is. Bij de Turkse vrouwengroep gaf de workshop een empowering effect. Zij hebben altijd hard moeten werken voor hun geld en staan, met liefde, in dienst van hun familie. Iets dat voor hun vanzelfsprekend is. Dat laat een krachtige persoonlijkheid zien. Voor hen is dat vanzelfsprekend, maar nu werden ze zich ervan bewust dat hun manier van leven getuigt van een krachtige persoonlijkheid. En dat mochten de dames op de planken neerzetten. Voor bijvoorbeeld de daklozen hadden we een andere insteek. Juist omdat zij geen materiële vastigheden hebben, weten zij misschien juist beter wat werkelijk van waarde is in het leven. Er kwamen inspirerende planken uit. Ook hebben we een groep mensen gehad die met een UWV-zingevingstraining bezig zijn. Hierin verdiepen ze zich in wat ze werkelijk willen. Het werken met de planken was een goede manier om nieuwe inzichten op te doen.”

Hoe krijgen jullie al die groepen mensen bij elkaar?
“In Woensel-Noord verlopen de contacten via woningcoöperatie Woonbedrijf. Een belangrijk doel van Woensel Supertoll is het buurtparticipatie: het samen brengen van mensen. Zij zoeken de juiste mensen bij elkaar. Soms zijn dit mensen die elkaar al kennen, maar ook regelmatig mixen we de oude en nieuwe bewoners. In Woensel-West gaat dit via sleutelfiguren uit de wijk, die veel contacten in de buurt hebben.”

Welke reacties krijgen jullie?
“Deelnemers zijn erg enthousiast. Ze zijn blij met hun tastbare resultaat, de diepgaande en gevoelige gesprekken en het elkaar beter leren kennen. Maar ook om bezig te zijn met creativiteit. Daar komen ze, in hun dagelijkse leven, niet echt aan toe. Veel mensen vinden het spannend om creatief bezig te zijn, merken we. Daarom coachen we deelnemers ook, en proberen we ze te stimuleren. Zodat ze meer vertrouwen in hun creatieve vermogens krijgen.”

Meer weten?
Lees hier meer over de verschillende fasen van Woensel Supertoll.
De clip met de soundtrack van Fresku is hier te zien.
Tijs Rooijakkers was 3 mei 2015 te gast in NPO Kunstuur, om over Woensel Supertoll te vertellen.

De Woensel Supertoll zal eind 2015 in Woensel geplaatst worden.



Tekst door Olga van Straten, 31 maart 2014