Collagekunst

Collage is een kunstvorm en techniek waarbij papier in stukken wordt geknipt of gescheurd en deze wordt opgeplakt op een stevig stuk papier of doek. De hergebruikte materialen zijn foto’s, pagina’s uit bladen, kranten, posters of tekeningen. In dit artikel lees je meer over de de complexiteit en toepassingen van collages, en wie de uitvinder is van deze techniek.

Collage komt van het franse woord coller, wat plakken of kleven betekent. Doordat je bij een collage bestaande elementen uit hun context haalt krijgt alles een nieuwe betekenis, wat een vervreemd kan effect geven.

Beeldgebruik
Alle beelden die in een collage verwerkt zijn hebben een effect op elkaar. Ze versterken, verzwakken, of vervreemden elkaar. Menselijke elementen zoals ogen, monden of gezichten zullen als eerste de aandacht trekken in een collage. Maar ook letters en cijfers trekken aandacht. Ook bekende beelden uit een reclame, film of boek zullen bepaalde associaties oproepen. De kunstenaar moet dus goed rekening houden met hoe en waar hij de beelden plaatst en wat dat voor een invloed heeft op de kijker.

Complexiteit
Een collage heeft een tegenstelling in zich. Aan de ene kant kun je met gemak een collage maken. Meer dan een schaar, lijm en papier heb je niet nodig. En aan de andere kant staat de complexiteit die bij het knippen, schuiven en herschikken van beeldinformatie komt kijken. Ook bij het langdurig kijken naar een collagekunstwerk ontdek je steeds nieuwe lagen en figuren of vormen die je in een oogopslag niet zou zien. Goede collages lijken wel eens heel eenvoudig maar zijn dit zeker niet.

Toepassingen collages
Een collage is voor kunstenaars, ontwerpers en stylisten vaak een manier om inspiratie mee op te doen en dient als voorwerk voor een kunstwerk of ontwerp. Een groot voordeel is dat je een collage snel kunt maken. Voor sommige kunstenaars is de collage een volwaardige kunstvorm. Een van deze kunstenaars was Pablo Picasso.

Picasso
Pablo Picasso wordt als dé uitvinder van de collagekunst gezien tijdens de kubistische periode begin 20e eeuw. Hij gebruikte vooral krantenknipsels. Na 2-dimensionale werken te hebben gemaakt, produceerde hij 3-dimensionale werken. Eén daarvan is: ‘Cardboard Guitar’. Zijn kubistische collega’s, onder wie Juan Gris gingen ook experimenteren met deze techniek. Picasso, Braque en Gris gingen met steeds complexere materialen de effecten van schilderen nabootsen met gesneden en geplakt papier. Bekijk dit filmpje waarin Michael Taylor, de curator van Collage and Papier Collé Gallery uitgebreid uitleg geeft over 2 collagewerken van Pablo Picasso en Juan Gris.
Nog meer opvallende collagekunstenaars staan beschreven in het artikel ‘3 Collagekunstenaars’.

Digitale collages
Ook in het digitale tijdperk wordt de collagetechniek ‘knippen-plakken’ veelvuldig toegepast. Zowel door professionele als amateurkunstenaars. Stukjes uit afbeeldingen worden samengevoegd met stukken tekst tot een nieuw geheel, digitale collages genoemd. Voorbeelden van digitale collages van de kunstenaar Sebastian Ospina kun je hier zien.