Jan van der Heijden: Kunstenaar

Van Jan van der Heijden zijn circa 120 stadsgezichten bekend en zo’n 90 andersoortige schilderijen en daarnaast nog tal van gravures en technische tekeningen. In 2006 werd zijn schilderij “Gezicht op de Sint Antoniespoort” bij Sotheby’s in Londen geveild voor 6,7 miljoen euro. Het jaar daarop was in het Rijksmuseum een tentoonstelling rond kunst en uitvindingen van “de Nederlandse Leonardo da Vinci” georganiseerd.

Stadsgezichten

Het merendeel van de stadsgezichten die Jan van der Heijden heeft nagelaten betreft Amsterdam; maar hij portretteerde ook steden als Keulen, Emmerik, Kleef, Düsseldorf, Xanten, Delft en Veere.
Zijn schilderstijl was verfijnd en precies, maar de topografische betrouwbaarheid interesseerde hem niet zozeer. Hij wilde alleen maar een beeld geven van een stad. Zo verplaatste hij drie herenhuizen van de Herengracht aan de Nieuwezijds Voorburgwal en groepeerde hij vier Keulse kerken en een Romeinse triomfboog rond een plein. Het gezicht op Veere werd verfraaid met een uit de duim gezogen paleis. 

Andere thema’s

Van der Heijden schilderde ook buitenhuizen als Loenersloot, Huis ten Bosch en Nijenrode, maar daarnaast ook gefantaseerde landhuizen. Landschappen en stillevens waren kunstzinnige uitstapjes die hij zich slechts af en toe permitteerde. Hij was niet sterk in het schilderen van personen; vaak liet hij de figuurtjes in landschappen of stadsgezichten door Adriaen van der Velde schilderen. 

Prenten en technische tekeningen

Zijn werk als uitvinder illustreerde hij met prenten en technische tekeningen en via dat werk maakte hij reclame voor zijn vindingen. Ook instructies voor brandweerlieden werden met prenten verduidelijkt.