Land Art in Nederland

In Nederland wordt Land Art vaak ook wel Landschapskunst genoemd. Het allereerste Land Art evenement vond plaats in 1971 in Sonsbeek: ‘Sonsbeek buiten de perken’. Het confronteerde het publiek met Minimal Art, Land Art en conceptuele kunst. Er kwam helaas nog niet veel publiek op af. Nu vind je in de provincie Flevoland de meeste land Art projecten. In dit artikel meer over opmerkelijke Land Art projecten in Nederland.

Flevoland en Land Art
In Flevoland maken de projecten deel uit van het landschap in combinatie met menselijke activiteiten. Zoals een plek om te trouwen in ‘De Groene Kathedraal’ (1987) van Marinus Boezem (1934). In Amerika daarentegen zijn Land Art projecten vaak op afgelegen plaatsen te vinden. Op dit moment zijn er in Flevoland 6 landschapskunstwerken te vinden:

  • Het 1e kunstwerk is ‘Het Observatorium’ (1977) van de Amerikaanse kunstenaar Robert Morris (1931). Vanuit het Observatorium kun je de bewegingen van de aarde ten opzichte van de zon volgen. Als bezoeker maak je de ritmes van dag en nacht en de wisseling van de jaargetijden bewuster mee. 
  • Het 6e werk is ‘Exposure’ (2010) de poepende man van de Britse kunstenaar Antony Gormley (1950). Aan de rand van het Markermeer bij Lelystad staat deze sculptuur. Gormley liet zich inspireren door de hoogspanningsmasten en maakte een menselijke figuur van staal.
  • Paul de Kort won de ontwerpwedstrijd voor een 7e landschapskunstwerk. In het najaar van 2016 wordt zijn 'Pier+Horizon' gerealiseerd. 

Land Art Live
Voormalig Museum de Paviljoens in Almere is in 2013 met een nieuw project gestart: ‘Land Art Live’. In dit 4-jarig project reageren kunstenaars met nieuwe installaties en acties op de bestaande Land Art kunstwerken in Flevoland. Kijk in de kalender Land Art Live voor de verschillende activiteiten.

Land Art kunstenaar: Paul de Kort
In de Biesbosch vindt je het project ‘Wassende Maan’ (2009) van Paul de Kort (1961). Het is een Labyrint aangelegd in het natuurontwikkelingsgebied de Noordwaard. Dit doolhof zal in de loop van de tijd vervagen en veranderen. Het kunstmatig, strak aangelegde labyrint zal geleidelijk overgaan naar een meer natuurlijke vorm, dit komt omdat de getijden eb en vloed vrij in- en uitstromen en zorgen voor de aantastingen. Ander werk van Paul de Kort is ‘Het Geheugenspoor’ (2012) 

Kunstenaarsduo HeHe
Ook een groot project maar met een andere tijdsbeleving is de ingreep van het Brits-Duitse kunstenaarsduo HeHe (Helen Evans en Heico Hanse) in de 2e Maasvlakte. Voor het project ‘Roduin’ (2012) werd 75 ton rood zand over het strand verspreid. Het was de bedoeling dat deze menselijke ingreep langzaam zou verdwijnen, maar de krachten van wind en water waren zo sterk dat binnen een paar dagen alle sporen van het werk verdwenen waren. 

Landschapsfotografie
Een andere manier van werken met het landschap zien we in de fotografie van de Nederlandse kunstenaar Gerco de Ruijter (1961). De Ruijter is een landschapsfotograaf met een bijzondere invalshoek. Hij maakt luchtfoto’s met een analoge camera. De camera hangt aan een vlieger of lange hengel. De afstand tot het onderwerpe n de camera zorgt ervoor dat de foto’s abstract geometrische schilderijen worden. In de uitzending van Avro Kunstuur staat het werk van Gerco de Ruijter centraal.

Grootste Land Art Kunstwerk
Ter gelegenheid van het 200 jarig bestaan van de Wilhelminapolder in Zeeland, maakt de Duitse kunstenaar Michael Beutler (1976) een enorm kunstwerk genaamd 'Like suns setting three meters above true level’. Dit tot nu toe grootste landschapskunstwerk is sinds eind 2013 te bewonderen.

Als uitgangspunt neemt hij de vlakheid van het land. In totaal komen er 9 sculpturen te liggen verspreid over de polder. Een sculptuur bestaat uit 1 of 2 opeengestapelde betonnen bollen. Deze bollen hebben allemaal dezelfde diameter van 5 meter. De toeschouwer wordt zich bewust van de hoogteverschillen in het landschap. Op de laagste plaatsen staan de hoogste sculpturen en op het hoogste punt staan de laagste. Zo word je je bewust van hoe laag dit polderlandschap ligt ten opzichte van het NAP (Normaal Amsterdams Peil).

Land Art als Computergame
Beeldend kunstenaar Jan Robert Leegte (1973) geeft een hele nieuwe dimensie aan Land Art door virtuele Land Art te creëren in het computerspel Minecraft. Minecraft is een soort digitale lego. Het spel is een eindeloos landschap van bergen, vlakten, bossen en zeeën. Online bouwen de spelers enorme bouwwerken in dit landschap. Het project: ‘Remake of Robert Smithson’s Spiral Jetty’ (2013) in Minecraft is een eerbetoon aan de specifieke software van Minecraft en aan de traditie van Land Art’, zegt Robert Jan Leegte in het kunsttijdschrift Metropolis M december 2013. Volgens Leegte krijg je een overweldigend gevoel als je het spel alleen speelt. Het is vergelijkbaar met wat je ervaart als je in de natuur wandelt of een berg beklimt. Hier ziet hij een grote overeenkomst met de allereerste vormen van Land Art in Amerika. In deze video zie je hoe de Spiral Jetty eruitziet in Minecraft.

Google Earth
Soms is landschapskunst beter vanuit de lucht te zien dan vanaf de grond. Metropolis M bood in 2014 een overzicht van enkele Nederlandse projecten. Bekijk ook de wereldwijde land art google earth-tour van de Australische kunstenaar Andrew Rogers eens. 

Tekst: Gabriëlle Bueters 24-01-2014